Beograd, Mladenovac

Svi putevi ka Belom Gradu

Prestonica Srbije i metropola sa skoro dva miliona stanovnika, Beograd, leži na ušću reke Save u Dunav. Zahvaljujući svom izuzetnom položaju, grad je od pradavnih vremena bio raskrsnica između Istoka i Zapada, Severa i Juga. Danas se u njemu nalaze najvažnije državne, kulturne i prosvetne institucije, jak je industrijski centar, kao i raskrsnica najvažnijih železničkih i kolskih puteva.

Na putovanje po Beogradu, valja krenuti od njegovog najstarijeg dela – Beogradske tvrđave i Kalemegdana. Ova tvrđava naslonjena na bele stene na Ušću, u oko 7000 godina koliko postoji, osvajana je 77 puta, više puta je rušena, da bi je opet sagradili. Danas je tu Vojni muzej, Opservatorija, Umetnički paviljon “Cvijeta Zuzorić”, Zoološki vrt, šetalište, izletište, vidikovac, sportski i zabavni park…

Na Kalemegdan su oslonjeni i najstariji delovi gradskog jezgra, u kome svakako treba posetiti: Konak kneginje Ljubice iz 1831. godine, Sabornu crkvu, zgradu Patrijaršije i Manakovu kuću, kao poslednju staru varošku kuću, a u kojoj je danas smeštena etnografska zbirka. Nekoliko ulica niže je Bajrakli džamija, najstarija bogomolja u gradu (1660–1688). U ovom delu grada su očuvane i neke kafane starog vremena, kao što je Kafana “?” (1823). Neobično ime poslednje je u nizu raznih naziva – “Tomina kafana”, “Kod Pastira”, “Kod Saborne crkve”. Kako su se menjale gazde, menjalo se i ime lokala, a poslednji naziv nije se dopao sveštenicima, pa je, ne znajući kojim imenom da nazove svoju kafanu, tadašnji vlasnik privremeno stavio tablu “?”. Gosti su prihvatili to ime, i ono je ostalo sve do današnjih dana.

U blizini je i ulazak u najpoznatiju beogradsku ulicu kneza Mihaila. Pešačka zona, zakonom zaštićena, jedan je od najvrednijih gradskih ambijenata, trgovačka zona i sedište nacionalnih institucija u kojoj su Biblioteka grada Beograda u zgradi prvog evropejskog hotela u Beogradu – “Srpska kruna” iz 1869, zgrada Srpske akademije nauka i umetnosti i galerija SANU, kao i Palata “Albanija” (prvi beogradski oblakoder).

Malo dalje, na Terazijama, nalazi se hotel “Moskva”, podignut još 1907. godine, ispred kojeg je Terazijska česma, iz 1860. Ceneći junake svoje duge i bogate istorije, Beograd je, u sećanje na njih, izgradio mnoštvo spomenika njima u čast. U centru, označenom kao krug dvojke, po najčuvenijoj beogradskoj tramvajskoj liniji br. 2, spomenici su Nikoli Tesli, Josifu Pančiću, Svetozaru Markoviću, Dositeju Obradoviću, Vuku Karadžiću, a najveći, spomenik Knezu Mihailu, obeležava Trg Republike, od koga započinje i ulica koja nosi njegovo ime. Na Trgu Republike, koji je centralno mesto okupljanja Beograđana, nalaze se Narodni muzej (1903) i Narodno pozorište (1869), kao i bašte brojnih restorana i kafića.

Nekoliko ulica niže započinje boemska četvrt Beograda – Skadarlija. Nastala je krajem 19. veka, kada su i kafane u ovoj (Skadarskoj) ulici, postale stecište beogradskih kulturnih stvaralaca i boema. Najčešće je porede sa pariskim Monmartrom, i po izgledu, i po veseloj atmosferi. U Skadarliji se stari duh i danas neguje u brojnim kafanama kao što su “Tri šešira”, “Ima dana”, “Dva jelena”, “Skadarlija”, “Zlatni bokal”, “Dva bela goluba”… Ovde možete, uz starogradsku muziku, uživati u nacionalnim specijalitetima.

Beograd ima i dva dvorska kompleksa. Jedan, koji sačinjavaju Kraljevski i Beli dvor, nalazi se na Dedinju, dok je drugi u samom centru, uz Pionirski park. Njega čine Stari dvor, sagrađen 1882. za potrebe Milana Obrenovića, a u kojem je danas Skupština grada, i Novi dvor, zidan između 1912. i 1920. godine, koji je sedište Predsednika Republike Srbije. U njihovoj neposrednoj blizini je i zgrada Narodne skupštine (1907), koja zajedno sa kamenim zdanjem u kome je Pošta čini skladnu arhitektonsku celinu. Sa ovog mesta se ulazi u najdužu ulicu u Beogradu – čuveni Bulevar kralja Aleksandra. Na samom početku Bulevara je crkva Svetog Marka (1935), koja se oslanja na ulaz u park Tašmajdan. U crkvi su grobovi cara Stefana Dušana, kralja Aleksandra i kraljice Drage. Odmah iza nje, nalazi se i mala Ruska crkva.

Iz svakog ugla grada može se videti palata “Beograđanka”, koja sa svoja 23 sprata ima visinu od tačno sto metara. Malo dalje, na Vračarskom platou, je i najveći hram pravoslavlja na Balkanu – Hram Svetog Save, a uz njega i mala crkva Svetog Save. Ispred Hrama nalazi se spomenik Karađorđu, a desno je Narodna biblioteka Srbije. Beograd ima petnaestak muzeja, a svake godine, u jesen, održava se tradicionalna “Noć muzeja” kada su kapije svih ovih institucija otvorene za posetioce.

Preko reke Save, nalazi se Novi Beograd koji je poslednjih decenija postao i poslovni centar grada. Tu su i “Beogradska arena” i “Sava centar” u kome se organizuju mnoge manifestacije. A, pored reke Dunav dolazi se do nekadašnjeg Taurunuma, današnjeg Zemuna, nazvanog po zemunicama u kojima su živeli njegovi prvi stanovnici. Krase ga Gardoš, Kuća sa sunčanim satom, kuća porodice Karamata, Ičkova kuća, Spirtina kuća (danas Zavičajni muzej), kuća Dimitrija Davidovića, Nikolajevska crkva, crkva Svete Trojice iz 18. veka, a na samoj reci, zgrada Stare kapetanije. Odmah pored je i savršeno šetalište sa brojnim, uglavnom ribljim restoranima.

U Turističkoj organizaciji Beograda preporučuju da se poseti i Vinča, na putu ka Smederevu, poznata kao jedno od središta svetske civilizacije. Kulturni slojevi iz neolita u Vinči govore o velikoj naseobini koja je trajala hiljadama godina. Nalazi iz Vinče mogu se videti i u Narodnom muzeju, Muzeju grada Beograda i na Filozofskom fakultetu.

Beograd je bogat smeštajnim kapacitetima, od najluksuznijih hotela do vrlo kvalitetnih hostela, koji mogu da udovolje brojnim posetiocima velikih manifestacija sa svetskom reputacijom – BELEF, BEMUS, FEST, Festival dokumentarnog i kratkometražnog filma, Oktobarski salon, Beogradski sajam knjiga… Poslednjih godina Beograd je poznat i po avgustovskom Karnevalu brodova, Beogradskom maratonu, Beogradskoj rolerijadi, Belgrade Beer Festu… Pored toga, glavni grad Srbije ima vrlo bogat noćni život u čemu prednjače splavovi na Savi, Dunavu i Adi Ciganliji. Ada je, inače, poluostrvo na Savi, 4 km od centra i najpopularnije je izletište Beograda. Tu ima preko 50 sportskih terena, među kojima su i golf tereni i žičara za skijanje na vodi. Beograd ima i 15 lovišta i čak – 65 javnih parkova (Kalemegdanski, Tašmajdanski, Studentski, Karađorđev, Park prijateljstva, Hajd park, Topčider, Košutnjak…).

Planina Avala, poznata je kao prvi park u Srbiji. Tu je, u prvoj polovini 19. veka, po naređenju kneza Miloša, zasađeno više primeraka svih vrsti drveća koje rastu u Srbiji. Tu je i Spomenik Neznanom junaku, delo Ivana Meštrovića, posvećeno junacima Prvog svetskog rata, a zaštitni znak Beograda, Avalski toranj, srušen u toku NATO bombardovanja 1999. godine, ponovo je sagrađen 2009.

Košutnjak, “pluća grada”, ima i dva sportska centra – SRC “Košutnjak” i SRC “Pionirski grad”, kao i Filmski grad sa raznim objektima za proizvodnju filmova. Na njega se naslanja Topčider, čije je uređenje 1831. započeo knez Miloš izgradnjom svog konaka. Platani posađeni oko Konaka do danas su sačuvani.

U blizini grada je Kovilovo, ekskluzivno mesto za odmor i rekreaciju. Ima terene za fudbal, košarku, odbojku, rukomet i tenis, a tu su i vrhunska strelišta.

Od Beograda se na razne strane može krenuti muzejskim vozovima. Voz “Romantika” sa parnom mašinom vozi u Sremske Karlovce, Novi Sad, Palić, Vršac, Požarevac, Smederevo i Vrnjačku Banju. “Plavi voz”, nekadašnji voz predsednika SFRJ Josipa Broza Tita, ima svečani salon i tri salonska vagona kojima se može ići do Užica, Subotice i Vrnjačke Banje.

Rekama Beograda plove turistički brodići, katamarani i luksuzni brodovi (“Sirona”, “Danuvije”…). Iznad Beograda se može leteti balonom, a u svakom slučaju baviti sportom u nekom od 1000 sportskih objekata.

U prigradskoj opštini Mladenovac, 13 kilometara udaljenoj od autoputa Beograd–Niš, nalazi se poznata Selters Banja, savremena oaza mira i spokoja, a njen “Antistres vikend program” među Beograđanima je vrlo popularan. Iznad Mladenovca nalazi se planina Kosmaj, zaštićeni predeo izuzetnih vrednosti. Krase je mnogobrojni izvori, guste šume, livade, kao i srednjovekovni manastiri Pavlovac, Tresije i Kastaljan. Mladenovac se diči i Markovačkim jezerom, sportsko-rekreativnim centrom na preko 20 hektara.

NE TREBA PROPUSTITI:

– obilazak Beogradske tvrđave i Kalemegdana

– ručak pored Miloševog konaka u Topčideru

– kupanje na Adi Ciganliji

RIMSKI BUNAR

Na Beogradskoj tvrđavi, odmah iza Kralj kapije, nalazi se Rimski bunar. O njemu nema nikakvih podataka do 1721. kada su mu Austrijanci dali današnji izgled. Bio je to bunar koji je iskopan kroz stenu na kojoj leži tvrđava. Dubok je 62 metra, odnosno deset metara je ispod nivoa Save i Dunava. Ozidan je ciglom i do nivoa vode, na 35 metara ispod zemlje, dolazi se zavojitim stepeništem.