Čačak, Lučani
facebooktwittergoogle_plusyoutubeinstagramfoursquarefacebooktwittergoogle_plusyoutubeinstagramfoursquare

Život među spomenicima

Čačak je grad na reci Zapadnoj Moravi, okružen planinama Jelicom, Ovčarem, Kablarom i Vujinom. Na ibarskoj je magistrali, 144 kilometra od Beograda.

Kada se krene ka ovom kraju, svakako se mora videti urbano jezgro grada Čačka. Na mestu današnjeg, postojalo je naselje i u rimsko vreme (4. vek), o čemu svedoče ostaci rimskih termi i spomenici Jupiteru. U okviru čačanske opštine otkrivene su i brojne villae rusticae, poljoprivredna imanja, takođe iz rimskog doba. Konak Jovana Obrenovića u Čačku, posle crkve, najstarija je sačuvana građevina. Podigao ga je 1835. godine Jovan, brat kneza Miloša. Na njemu je jedini očuvani grb dinastije Obrenović, a u njemu muzejska postavka stare gradske kuće. Narodni muzej ima čak tri stalne izložbe – prikaz istorije od neolita do srednjeg veka, “Ovčarsko-kablarski manastiri i crkve čačanskog kraja”, kao i “Čačanski kraj u ustancima i ratovima 1804–1941.”. Mnoge stare kuće u ovom mestu sačuvale su svoj originalni izgled – Okružno načelstvo, Sokolski dom, Gimnazija, Hadžića kuća, palata Dragomirovića, kuća majora Gavrilovića…

Umetnička galerija Nadežde Petrović je spomen na slikarku, začetnicu moderne likovne umetnosti u Srbiji, kao što je i Memorijal “Nadežda Petrović” jedna od najznačajnijih manifestacija savremenog slikarstva Srbije.

Spomenik ratnicima Prvog svetskog rata na čačanskom groblju, podignut 1934. godine, jedinstven je u svetu. Na njemu se na jednoj strani nalazi pravoslavni, na drugoj katolički krst, na trećoj islamski polumesec, a na četvrtoj Davidova zvezda. Spomenik Tanasku Rajiću na brdu Ljubiću čuva uspomenu na legendarnog tobdžiju iz Prvog srpskog ustanka.

Vrh Gradina na planini Jelici, 8 kilometara od centra Čačka, u selu Grab, poznat je po arheološkom lokalitetu velikih razmera. Ovde se mogu videti ostaci ranovizantijskog utvrđenog grada, koji svedoče o razvijenom privrednom i kulturnom životu na ovom prostoru još u 6. veku.

U Ovčarsko-kablarskoj klisuri, kroz koju se probija Zapadna Morava, na desetak kilometara od centra Čačka, postoji 10 pravoslavnih manastira i dva sveta mesta. Sa velikom sigurnošću može se reći da su podignuti krajem 14. veka, u vreme dolaska monaha isihasta u Srbiju. U narodu se ova oblast naziva Srpskom Svetom gorom. Danas žive manastiri – Vavedenje, Vaznesenje, Preobraženje, Sretenje i Sveta Trojica na desnoj, kao i Blagoveštenje, Ilinje, Jovanje, Uspenje i Nikolje, na levoj obali Morave. Osim manastira, tu su i zbeg-crkva Kađenica i Savinje – crkva posvećena Svetom Savi. Arhitektonski predstavljaju renesansu Raške graditeljske škole. U njima su delovale radio-nice za prepisivanje i iluminaciju knjiga, slikanje ikona i izradu različitih bogoslužbenih predmeta.

Planine Ovčar i Kablar idealne su za one koji se bave ribolovom, planinarenjem, splavarenjem ili ekstremnim sportovima. Na Kablaru se, čak, organizuju kursevi ekstremnog planinarenja, dok je pravi hit uzletište za paraglajding na vrhu Ovčara.

Čačak ima izvore mineralne vode u tri banje. Ovčar Banja, osim termalnih voda, pruža mogućnost aktivnog odmora. Ovde se mogu koristiti usluge wellness centra, ali istovremeno uživati u prirodnim atrakcijama Ovčarsko-kablarske klisure, predelu izuzetnih odlika, sa raznovrsnom florom i faunom i bogatim spomeničkim nasleđem. Atomska banja Gornja Trepča, je po terapijskoj vrednosti lekovitih voda, poznata i van granica naše zemlje. Termomineralna voda ove banje je blago radioaktivna, a pored ostalih sadrži i retke mikroelemente, u čemu se krije tajna ozdravljenja brojnih turista koji ovde dolaze. Prijatna klima, bujno zelenilo, planinski svež vazduh koji do nje dopire, okrepljuju, leče i vraćaju životnu energiju. Atomska banja je u blizini brojnih kulturno-istorijskih spomenika, što je pored značaja koji ima kao centar zdravstvenog turizma, svrstava i u zanimljiva i atraktivna mesta za odmor.

Čačak organizuje svake godine preko 30 različitih kulturnih i sportskih manifestacija. Svakako, najvažnija je Disovo proleće, svakog maja, nastala u čast pesnika Vladislava Petkovića Disa i poezije. U njenom višedecenijskom trajanju učestvovali su svi značajniji pesnici 20. veka.

Iz Užica, Požege i Čačka, sa puta koji vodi Ovčarsko-kablarskom klisurom, skreće se dolinom reke Bjelice i stiže u opštinu Lučane. Najveći deo ove opštine zauzima oblast Dragačeva.

Odvajkada naseljeno, ovo područje bogato je spomenicima kulture. Neki su iz antičkog i perioda rimske dominacije, drugi su iz srpskog srednjeg veka, a mnogi i novijeg porekla. Značajni lokaliteti su Breg, Zbegovište, Oranica… Crkve u ovoj opštini uglavnom su delile sudbinu naroda. Tako danas gotovo i da nema sačuvane crkve iz vremena koje je prethodilo Prvom srpskom ustanku. A, u vreme Karađorđevog ustanka i posle njega, 1815. godine, počinje obnavljanje starih i izgradnja novih bogomolja.

Priroda ovog kraja je jedinstvena i očuvana. U tome veliku ulogu imaju meštani koji su se organizovali u nekoliko ekoloških društava kako bi svoj zavičaj sačuvali od lošeg uticaja civilizacije.

Ekolozi Dragačeva posebno su ponosni na spomenik prirode Radanova gora u selu Guča, zaseoku Veles, koja predstavlja prvu i jedinu privatnu šumu pod zaštitom države u Srbiji. Spomenik prirode su i Stabla Dragačeva, gde je devet stabala drveća u raznim dragačevskim selima, zbog svoje starosti, pejzažne atraktivnosti i biološke vrednosti proglašeno za zaštićena prirodna dobra i stavljeno pod zaštitu države.

Guča, udaljena od Lučana 16 kilometara, u svetu je proslavljena Dragačevskim saborom trubača. Jednom godišnje, tokom prve nedelje avgusta, desetine hiljada ljudi iz celog sveta dolazi u ovo selo da uživaju uz muziku limenih orkestara Balkana. Tih dana, već više od 45 godina, Guča postaje svetska prestonica trube. Duž ulica su brojni vašarski prodavci, a pod šatrama posetioci uživaju u obimnim gozbama, praćenim živom muzikom. Na meniju su roštilj, pečenje i svadbarski kupus. Odmah iza škole u Guči je Muzej krajputaša, nadgrobnih spomenika sakupljanih na području Dragačeva, u obliku stuba, sa stojećom figurom pokojnika, klesani ili bojeni, koji su najčešće stajali pored puteva.

NE TREBA PROPUSTITI:

– ostatke rimskih termi u centru Čačka

– šetnju Srpskom Svetom gorom

– Guču i Dragačevski sabor trubača

FRULE PRISLONICE

U selu Prislonica kod Čačka već više od dve decenije, svake godine u drugoj polovini jula, održava se Sabor frulaša. U pitanju je jedinstvena manifestacija koja za cilj ima negovanje izvorne narodne kulture, običaja i muzičke tradicije srpskog naroda. Graditelji frula i drugi majstori starih zanata izlažu svoje rukotvorine zajedno sa pletiljama, veziljama, tkaljama i domaćicama koje pripremaju stara tradicionalna jela ovog kraja. Duhovni otac Sabora je prof. flaute Miodrag Mile Azanjac.

facebooktwittergoogle_pluspinterestmailfacebooktwittergoogle_pluspinterestmail