Jagodina, Ćuprija
facebooktwittergoogle_plusyoutubeinstagramfoursquarefacebooktwittergoogle_plusyoutubeinstagramfoursquare

Mir uz mošti sveca

Jagodina je udaljena od Beograda 135 kilometara autoputem E 75 prema Nišu. Prvi poznati pisani dokumenti u kojima se pominje Jagodina potiču iz 14. veka. Oni svedoče o razvijenom mestu u kome je postojala i državna služba. Tokom 15. i 16. veka Turci ovde podižu svoju palanku. Stari putopisci su je opisivali kao “lepu palanku sa četiri karavansaraja i dve džamije”.

Jagodina je odigrala značajnu ulogu u oba srpska ustanka za oslobođenje od Turaka. Sredinom 19. veka ovde je osnovana prva fabrika koja je proizvodila staklo, a uskoro je počela da radi i pivara.

Jagodina je danas moderan grad Pomoravlja. Centar grada obeležavaju lepe zgrade iz prošlosti ovog mesta. U nekadašnjem Sokolskom domu, danas je smešten Zavičajni muzej Jagodine. Centar obeležava i crkva Svetog Petra i Pavla, sagrađena 1899. po projektu Svetozara Ivačkovića. Ima skladne proporcije, razvijenog upisanog krsta u osnovi, sa pet kupola i nezavisnim zvonikom. Nedaleko odatle nalazi se i Hajduk-Veljkov konak, staro zdanje nazvano po junaku Prvog srpskog ustanka koji je baš u toj kući boravio neko vreme.

Manastir Jošanica s kraja 14. veka, nalazi se 10 kilometara od Jagodine, na obroncima planine Crni vrh. Zadužbina je kneza Lazara. Crkva Sv. Nikole je konstruisana prema načelima moravskog graditeljstva.

Na samo 13 kilometara od Jagodine, a 145 od Beograda, na ušću reke Ravanice u Veliku Moravu, nalazi se Ćuprija. Ovo je tipičan moravski grad, sa oko 22.000 stanovnika. Njegova glavna i najduža ulica nosi ime po caru Lazaru.

Ime grada Ćuprija u svetu se, ipak, vezuje za čuveni manastir Ravanicu. Ova crkva nalazi se na 15 kilometara od centra varošice, na autoputu E 75. Ravanica je zadužbina i grobna crkva kneza Lazara u kojoj se sada ponovo nalaze njegove mošti. Monasi su u velikoj seobi Srba preko Save i Dunava, telo svetog kneza Lazara preneli u Mađarsku, u Sent Andreju, a odatle u fruškogorski manastir Vrdnik. Tokom Drugog svetskog rata bile su prebačene u beogradsku Sabornu crkvu, a od 1989. konačno vraćene u Ravanicu. Gradnja ove zadužbine započeta je 1375. Zidine sa sedam kula i danas opasuju ovo zdanje. Stradao je od Turaka 1389. godine, zatim 1436. i 1438. godine, da bi konačno zapusteo 1690. Kasnije su monasi ponovo naselili Ravanicu. Arhitektura ovog manastira koji je i danas aktivan, predstavlja jedan od temelja nove, Moravske škole srpskog srednj vekovnog graditeljstva. Ostvarena je kombinacija hrama osnove upisanog krsta, kakve su gradili prethodni vladari Srbije, sa graditeljskim tradicijama Svete Gore Atonske i tamošnjih manastira trikonhosne osnove. Jedna od novina bila je i visina crkve i posebno njene vitke središnje kupole. Spoljašnjost crkve izvedena je u uobičajenoj vizantijskoj tradiciji, slojeva kamena i opeke, ali je dodatno oživljena velikom rozetom nad zapadnim portalom i poljima sa motivom šahovskog polja pod kupolama. Takođe, prozorski okviri su bogato ukrašeni plitkim reljefima. Najpoznatije freske su Bogorodica sa Hristom u oltarskoj apsidi i ciklus Hristovih čuda. Živopis u priprati potiče iz 18. i 19. veka.

Na 12 kilometara od Ravanice, na reci Crnici, nalazi se manastir Svetog preobraženja koji je dobio ime po ktitoru, uglednom duhovniku Sisoju. Njegov lik je delimično sačuvan na fresci na kojoj rukom pridržava model crkve. Ova crkva po svom izgledu takođe pripada moravskoj graditeljskoj školi. Bila je svojevremeno ukrašena freskama koje su danas delimično očuvane. Deo koji je bolje očuvan ukazuje na veliku sličnost sa ravaničkim freskama, koje se svrstavaju među najlepša slikarska dela moravske Srbije.

NE TREBA PROPUSTITI:

– posetu Zavičajnom muzeju u Jagodini

– šetnju ulicom cara Lazara u Ćupriji

– fotografisanje u porti manastira Ravanice

NAIVA

U Jagodini od 1960. postoji Muzej naivne umetnosti. To je prva muzejska ustanova za naivnu umetnost u zemlji, a radi pod nazivom Galerija samoukih likovnih umetnika. Muzej radi na sistematskom prikupljanju, čuvanju i proučavanju dela naivne umetnosti. Inače, smešten je u Jagodinu zato što je početna zbirka imala najviše dela Janka Brašića, seljaka-umetnika iz obližnjeg Oparića. Nalazi se u samom centru, u lepoj vili podignutoj 1929. Muzej danas ima preko 2500 eksponata umetničkih dela naših naivaca, što ga čini jednim od najvećih muzeja ovog tipa na svetu. Oko 200 najreprezentativnijih dela izdvojeno je u stalnu postavku.

facebooktwittergoogle_pluspinterestmailfacebooktwittergoogle_pluspinterestmail