Krupanj, Koceljeva, Vladimirci, Mali Zvornik

Energija vode koja stvara

Krupanj se nalazi u Zapadnoj Srbiji, između planina Boranje, Jagodnje, Sokolske planine, Vlašića i reke Jadra, u kraju poznatom pod imenom Rađevina. Na severozapadu se graniči sa opštinom Loznica, a na severu dodiruje sa opštinom Šabac. Od Beograda se do njega dolazi preko Valjeva ili Šapca, a od prestonice je udaljen 150 kilometara.

Zbog nadmorske visine, ova mikroregija ima specifičnu klimu. Čak i leti, noći su hladne, a padavina ima mnogo više nego u susednim opštinama. U Rađevini nema industrije, pa su vazduh i vode besprekorno čisti. Zato ovde, proizvodnja zdrave hrane nije samo poštapalica.

Iako nevelik, Krupanj je imao vrlo burnu istoriju. U Drugom svetskom ratu, u obližnjem selu Bela Crkva, na ivanjdanskom vašaru, Žikica Jovanović Španac pozvao je narod na ustanak protiv okupatora. Više decenija ovaj dan, 7. jul, obeležavan je kao Dan ustanka Srbije. Na vrhu planine Jagodnje, koja je ime dobila po obilju šumskih jagoda, nalazi se čuveni Mačkov kamen (923 m), poprište strašne bitke iz 1914. godine. Na najvišoj tački podignuta je spomen kosturnica junaka palih u tom boju. I u samom Krupnju, u Spomen crkvi Vaznesenja Gospodnjeg, podignutoj 1932. godine, postoji kosturnica izginulih ratnika na Mačkovom kamenu.

Pored svog istorijskog značaja, Mačkov kamen privlači turiste i kao zimski sportski centar. Raspolaže skijaškim stazama sa ski-liftom i poligonom za sankanje. Lov i ribolov, na čak četiri reke opštine Krupanj, deo su redovne turističke ponude ovog kraja.

Tačno u središtu između Šapca i Valjeva, Loznice i Uba, podno Cera i Vlašića, nalazi se Koceljeva. Ljupka varošica, sa svojim prelepim okruženjem, sadrži ponudu koja može da bude zanimljiva radoznalom putniku. Pop Luka Lazarević upravo je iz Koceljeve krenuo u Boj na Mišaru, a čuveni Janko Veselinović, uz čijeg su Hajduk-Stanka izrastale mnoge generacije mališana u Srbiji, učiteljevao je u ovom mestu. Prostrana lovišta ovdašnjeg Lovačkog društva “Tamnava” imaju oko 3000 zečeva, preko 3500 fazana, 1500 jarebica i čak 500 srna.

Teritorija opštine Vladimirci omeđena je sa severoistoka, u dužini od 28 kilometara, rekom Savom, sa istoka opštinom Obrenovac, južno sa Koceljevom i Ubom, a zapadno sa Šapcem.

Nedaleko od Vladimiraca nalazi se manastir Kaona. Narodno predanje kaže da je ova svetinja zadužbina Miloša Obilića. Pisani podaci o izgledu starog manastira govore da je on postojao i pre 1756. godine. Sadašnja crkva, posvećena Svetom Arhangelu Mihailu, podignuta je u vizantijskom stilu, na temeljima stare. Od dve malene rečice koje opasuju manastir, 1982. godine napravljen je ribnjak. Dve godine kasnije krenulo se i u izradu krstionice u ranohrišćanskom stilu, a po uzoru na krstionicu iz Tebe Tesalijske.

Kod Vladimiraca je i prirodno jezero Vukošićka Bara, površine 60 hektara, koje spada u ekološki najkvalitetnije vode ovog kraja.

Na 170 kilometara od Beograda, a 80 kilometara od Šapca, kao administrativnog centra Mačvanskog okruga kome pripada, nalazi se Mali Zvornik. Preko Novog mosta i graničnog prelaza sa Republikom Srpskom, Mali Zvornik povezan je sa magistralom Zvornik–Tuzla–Sarajevo. Železnička pruga od Šapca jednim krakom se završava u samom mestu. Opština Mali Zvornik nastala je 1955. kada je i zvanično puštena u rad hidrocentrala na Drini, a naselje Mali Zvornik postalo administrativno sedište nove opštine. Većina naselja ove opštine nalaze se uz Drinu ili njene pritoke.

Najveća turistička atrakcija u Malom Zvorniku nalazi se ispod zemlje. Brdo preko puta starog železničkog mosta u sebi krije čitav podzemni grad, lavirint hodnika i prolaza prokopan 1931. godine, s ciljem da to bude jedno od ratnih komandnih mesta i skloništa za Kralja i Vrhovnu komandu. Priča se da je u aprilu 1941. lavirint zaista upotrebljen u tu svrhu, te da je ovde svoju poslednju noć u otadžbini proveo mladi kralj Petar II Karađorđević. Iako splet tunela nije istražen, zna se da je dugačak oko dva kilometra, da je izgrađen u obliku časnog krsta, kao i da se unutra nalaze ostaci kapele, oltarski prostor, odaja za kralja, bunar sa vodom za piće i sve drugo što je potrebno za duži boravak pod zemljom. Veruje se i da postoji tunel koji vodi ispod korita Drine, kao i da taj prolaz nije prokopan, već da je nastao prirodnim putem.

NE TREBA PROPUSTITI:

– skijanje na Mačkovom kamenu

– kupanje u jezeru Vukošićka Bara

– šetnju kraj ribnjaka manastira Kaona

MOĆ VODE

U Malom Zvorniku sve je u znaku moći vode. Na Drini je izgrađena hidrocentrala, na Radaljskoj reci akumulaciona brana, pa ceo kraj obiluje vrlo kvalitetnom vodom za piće. Od davnina je poznato da izvori u selu Radalju imaju lekovita svojstva. Vode oko Zvornika bogate su i ribom, a postoji i legenda o čudovištu Toši, nalik džinovskom somu.