Kučevo, Žagubica

Zlatom okićena zemlja

Kučevo se nalazi u severoistočnom delu Srbije, u Homolju. Od Požarevca ga dele 42, a od Beograda 130 kilometara. Ono što se odmah može primetiti u ovom kraju jeste da ima dopadljivu i nezagađenu prirodu, bogato etnološko i arheološko nasleđe, ali i vrlo gostoprimljivo stanovništvo.

Smatra se da je Kučevo veoma staro naselje. Pronađen zlatni novac sa likom imperatora Hadrijana potvrđuje da su Rimljani ovde bili već 128. godine naše ere. Hadrijan je u kučevskom kraju imao rudnike zlata, srebra i gvožđa. Sve to čuvano je u utvrđenom gradu, u blizini mesta na kome se Kučajska reka uliva u Pek. Taj se grad nazivao Guduskum. Na mestu rimskog Guduskuma danas je Kučevo.

Jedna od prepoznatljivosti opštine Kučevo su pećine. Turistima je, zbog svoje veličine i lepote, najzanimljivija pećina Ceremošnja. Nalazi se na 13 kilometara od samog mesta, a do nje se dolazi preko sela Kučajne i Bukovske. Pećina je nastala radom Strugarskog potoka koji protiče kroz nju, duga je 775 metara a staza za posetioce iznosi 431 metar. Najveća sala ove pećine zove se Arena i jedna je od najlepših u Srbiji. Tavanica, visoka 20 metara, ima oblik kupole sa koje se spušta bogat pećinski nakit. Odatle se ide u drugu prostoriju, nazvanu Dveri, pa zatim, pored malog vodopada Strugarskog potoka ka izlazu koji se nalazi stotinak metara od ulaza. Turistima se nudi i poseta pećini Ravništarka, a priprema se i uređenje Dubočke pećine, koja se za sada koristi za speleološko–avanturistički turizam.

Kučevo je prepoznatljivo po manifestaciji Homoljski motivi, koja se održava svake godine, krajem maja i početkom juna. Ova smotra narodnog stvaralaštva istočne Srbije postoji od 1968. i veoma je doprinela da se očuvaju izvorna pesma i igra, kao i arhaični običaji ove oblasti, afirmiše tradicionalna hrana i narodna radinost, ali i od zaborava sačuvaju drevne veštine, kao što je ispiranje zlata na Peku.

Inače, oblast Kučeva je od davnina poznat rudarski kraj. Zlato se na ovom području vadi iz tri rudnika – Blagojev kamen, Santa Barbara i Grabova reka, a decenijama unazad zlato se vadilo i iz reke Pek. Podaci govore da je na potezu između Neresnice, gde je svoj bager za vađenje zlata iz Peka imao kralj Aleksandar Karađorđević, izvađeno oko tri tone zlata i to vrlo primitivnom tehnologijom. Inače, alat koji se ranije koristio za ispiranje zlata na Peku i njegovim pritokama nije se kroz istoriju menjao. Najjednostavniji način bio je da se na dno reke potopi ovčja koža sa runom, u kome bi se zlato, pošto je teže od peska, zadržavalo. Po vađenju ostalo bi samo da se runo protrese i zlato pokupi. U pravcu Majdanpeka, na 15 kilometara od Kučeva, u selu Brodica, nalazi se “Kraku lu Jordan”, zanimljiv arheometalurški antički kompleks iz 3. veka.

S obzirom da je veći deo opštine pod šumom, postoji značajan fond krupne, sitne i pernate divljači.

Žagubica je od Beograda udaljena 120 kilometara. Teritorija ove opštine zahvata gornji deo doline Mlave i njenih pritoka, pa je i prirodno podeljena na dva dela – podbrđe i planinski obod. Središnji deo čini Žagubička kotlina čiji je niži deo prosečne visine oko 300 metara. Najveći deo kotlinskog oboda sa zapadne, severne i severoistočne strane lučno zatvaraju niže Gornjačke (do 825 m) i Homoljske planine (do 940 m). Žagubica je opština koja je slabo naseljena. Stanovništvo je uglavnom ravnomerno razmešteno na dvadesetak naselja, od kojih je najveće mesto Žagubica.

Na 26 kilometara od Žagubice nalazi se manastir Gornjak. Naslonjen je na visoku stenu sa svoje severne strane. Podigao ga je 1378–1381. knez Lazar uz duhovnu pomoć monaha Grigorija koji je ovde došao iz dalekog Sinaja. Živopis je urađen 1847. i prilično je vredan. U maloj kapeli iznad crkve čuvaju se mošti suosnivača manastira svetog Grigorija Sianita. U pećinici su vidljivi i ostaci nekoliko fresaka iz 14. veka.

Za čitav ovaj kraj, inače, karakteristični su oblici zemljanog posuđa, koji su ukrašavani bojenjem, različitim ornamentnim figurama ili cvetnim motivima. Likovno izražavanje se u Homolju sreće na predmetima od drveta – preslive, kudelje i slično.

NE TREBA PROPUSTITI:

- izvor reke Mlave

- istražiti pećinu Ceremošnju

- kupiti zemljani sud u Žagubici

ISPIRAČI ZLATA

Reka Pek u Kučevskoj opštini nadaleko je poznata kao najzlatonosnija reka u regionu. Međutim, i pored evidentnih dokaza o velikim količinama zlata koje ovde postoje, meštani se radije bave poljoprivredom, nego ispiranjem i vađenjem zlata. Ovakav, mnogima neverovatan odnos prema mogućem bogatstvu nadomak ruke žitelja ovog kraja opisao je sredinom 19. veka putopisac Žigmund Avgust Heder. Seljaci su ispirali zlato iz Peka, onako uzgred, pored svojih domaćih poslova i prodavali ga obično u Čuvatima u Vidinu – beležio je Heder. Paradoks je i to da u Kučevu više nema ispirača zlata. Meštani, naime, veruju da ono ispiraču donosi nesreću. Postoji i zanimljiva legenda o zlatu vezana za cara Trajana. Priča se, naime, da je Trajan probio Đerdap kako bi isušio Panonsko more i omogućio ljudima da vade zlato iz Peka i njegovih pritoka.