Trstenik, Aleksandrovac
facebooktwittergoogle_plusyoutubeinstagramfoursquarefacebooktwittergoogle_plusyoutubeinstagramfoursquare

Zavičaj boginja vina

Trstenik je mesto u centralnoj Srbiji, na magistralnom putu Pojate–Kraljevo, a od Beograda je udaljen 205 kilometara. Sam grad smešten je na mestu prolaska i ukrštanja moravskih puteva koji povezuju ovaj kraj sa Kruševcem, Kraljevom, Vrnjačkom Banjom, Župom, Levčom. Kroz grad, dolinom Zapadne Morave, prolazi železnička pruga Stalać–Kraljevo, a u njegovoj neposrednoj blizini smešten je i mali aerodrom.

Grad Trstenik je svoj ugled gradio na izvornom zemljoradničkom zanimanju, sa malo javnih kulturnih dobara, ali na prelepoj, bogatoj i darežljivoj zapadnomoravskoj zemlji. Morava i plodna zemlja oko nje, izvanredni prirodni, klimatski i ekološki uslovi predstavljali su okosnicu ubrzanog razvoja ovog kraja. Pre rata, Trstenik je bio na glasu kao grad zanatlija, trgovaca i kafedžija, a posle rata je u opštoj industrijalizaciji zemlje doživeo buran privredni razvoj.

U centru Trstenika nalazi se crkva Svete Trojice, građena od 1898. do 1900. Prva je crkva u Srbiji sagrađena u neomoravskom stilu. Primetna je i njena sličnost sa crkvom kralja Milutina u Hilandaru. Staro jezgro grada Trstenika jedno je od najočuvanijih u Srbiji. Kuća Katića je najstarija očuvana građevina sredine 19. veka i smatra se jednom od najlepših kuća moravske Srbije. U prizemlju kuće nalazi se nacionalni etno-restoran. Muzej Trstenika zanimljiv je po stalnoj etnografskoj postavci. Legat zavičajnih umetnika u Trsteniku predstavlja riznicu zavičajnih stvaralaca, koji će trajno svedočiti o mogućoj i uspešnoj saradnji privrede i kulture.

U okolini Trstenika nalaze se dva srednjovekovna manastira, dve zadužbine princeza, posvećena Presvetoj Bogorodici. Manastir Ljubostinja, s kraja 19. veka, poznat je po ktitorskim freskama kneza Lazara i kneginje Milice, u prirodnoj veličini, kao i freskama njihovih sinova Stefana i Vuka. Ljubostinja je vekovima bila kulturno središte kraja. U manastiru je nastala čuvena “Pohvala knezu Lazaru”, izvezena na svili rukom Jefimije, prve srpske pesnikinje. Unutar crkve nalaze se ktitorske grobnice kneginje Milice i Jefimije. U ovom manastiru, u drugoj polovini juna, održavaju se pesnički Jefimijini dani. Manastir Veluće, najstariji je očuvani manastir moravske škole. Nekada se zvao Srebrenica, po istoimenoj reci i rudonosnom području. I danas se na obalama Srebrenice može naći pokoji tragač za zlatom i srebrom.

Oko Trstenika su živopisna sela koja svakako treba videti. Selo Brezovica, na obroncima planine Goč, pruža, recimo, brojne mogućnosti za rekreaciju. Od nedavno ovde je i lovni rezervat. Selo Veluće poznato je po odličnom prasećem i jagnjećem pečenju. Priroda je ovom selu podarila izvor mineralne vode, koja kvalitetom zadovoljava svetske standarde.

Trstenik i okolina mogu se posmatrati i iz vazduha. Tu mogućnost pružaju lokalni aero-klubovi, a bliže informacije mogu se dobiti u lokalnoj turističkoj organizaciji.

Opština Aleksandrovac nalazi se u centralnom delu Srbije. Zapadni deo opštine predstavlja krajnje delove dinarskog planinskog sistema – Goč, Željin i Kopaonik. Grožđe i vino u središtu su života ovog gradića. Samo mesto nalazi se u staroj vinogradarskoj oblasti Aleksandrovačka župa.

Vinogradarska naselja, u kojima ne žive ljudi, a u ovom kraju ih ima čak 22, zovu se poljane. Grupisana su uglavnom pored potoka ili na uzvišicama. Poljana u Pribojevcu nekada je pripadala vinogradima kneza Lazara. Knez je pio župsko vino, odavde je odlazio u lov, a po jednoj od legendi (bez istorijskih dokaza) u blizini ove poljane se i rodio. Neke od poljana u Župi, poput Lukarevine, danas su pod zaštitom države, kao jedinstvene etno celine.

U Župi postoji vekovna tradicija da se berba grožđa slavi kao opštenarodni praznik. Svake godine, krajem septembra i početkom oktobra, održava se manifestacija Župska berba. Deo pešačke zone u samom centru grada pretvara se u Vinsku ulicu. Iz fontane u centru grada, u kojoj se nalazi skulptura grožđa, kao simbola rađanja i trajanja Župe, u vreme manifestacije uzlete mlazevi rujnog vina koje se posetiocima deli besplatno. U Aleksandrovcu postoji muzej posvećen vinu u kome se čuvaju Župske boginje, figurine iz neolita u prirodnoj veličini.

U blizini Aleksandrovca nalaze se manastir Rudenica, Drenča i stari župski grad Koznik, koji ima dominantan položaj nad celim predelom, koji se danas naziva Rasina. Od samog grada očuvani su zidovi sa tri četvrtaste kule velikih razmera i sa nekoliko manjih, koje delimično postoje.

NE TREBA PROPUSTITI:

– odlazak na poljane

– posetu Katića kući u Trsteniku

– pečenje u selu Veluće

VENERA

Svake godine, u okviru Župske berbe i njoj u čast, organizuje se izbor za Boginju vina, odnosno najlepšu devojku te godine. Ideja je ponikla usvajanjem stare latinske izreke – Gde je bog vina Bahus, tu je i Venera, boginja ljubavi.

facebooktwittergoogle_pluspinterestmailfacebooktwittergoogle_pluspinterestmail