Zaječar, Boljevac

Dar bogate prirode

Zaječar, grad na raskršću puteva i samom ušću Crnog i Belog Timoka, nalazi se na 250 kilometra od Beograda (putevima E 75 i E 761) i 11 kilometara je udaljen od granice sa Bugarskom.

Iako je sedište Timočke oblasti i najveći grad u dolini ove reke, Zaječar je prilično mlad, u odnosu na ostala mesta u svojoj okolini. Kneževini Srbiji konačno je priključen 1833. i zahvaljujući marljivosti svog stanovništva i blagorodnosti svoje okoline, koja je prekrivena voćnjacima i vinogradima, vrlo brzo se pročuo kao drugi po bogatstvu grad u Srbiji, odmah iza prestonice.

Zaječar je rodno mesto Nikole Pašića, Ljube Didića, Zorana Radmilovića i Hajduk Veljka. Ovde je rođen i Svetozar Marković, revolucionar i glavni inspirator socijalističkih ideja na Balkanu.

Nekoliko starih građevina u samom gradu svakako treba pogledati. U ulici Ljube Nešića nalazi se Radul-begov konak, tipična kuća ovdašnje bogate porodice s početka 19. veka. U prizemlju ovog zdanja mogu se kupiti suveniri, dok je na spratu stalna postavka “Stari Zaječar”. Stara turska vodenica koja potiče iz nešto ranijeg perioda danas je nacionalni restoran. U Zaječaru svakako treba otići i u Narodni muzej, pre svega zbog iskopina iz Gamzigrada među kojima dominira glava statue cara Galerija. U šetnji gradom mogu se videti i izuzetno lepe zgrade Gimnazije i Načelstva (1911.). Na glavnom trgu, koji nosi ime po Nikoli Pašiću, nalazi se spomenik poginulima u ratovima 1912–1918, rad skulptora Antuna Augustinčića.

U Zaječaru se danas održavaju brojne manifestacije, među kojima je najpoznatija čuvena Gitarijada, jedan od najpopularnijih muzičkih događaja u Srbiji, “Pozorišni dani Zorana Radmilovića”, Letnja filozofska škola, Hajduk-Veljkovi dani…

Manastir Suvodol, u ataru Selačka, na planini Manastirska Glama, narodno predanje vezuje za kneza Lazara. Prema mnogim mišljenjima, ovaj manastir podseća na Žiču. Manastir Sv. Petra i Pavla kod Grlišta, bio je jedan od središta ustanka u Crnoj Reci.

Na 11 kilometara, zapadno od Zaječara, nalazi se Gamzigradska Banja, sa toplim izvorima i sportskim terenima, a 8 kilometara severno od grada nalazi se i izvor termomineralne vode Nikoličevo. Iako je ispitivanjem dokazano da je voda u Nikoličevu veoma lekovita, ovde nije izgrađeno nikakvo lečilište. Međutim, mnogi posećuju ovaj izvor i koriste njegova isceliteljska svojstva.

U opštini Zaječar nema prirodnih jezera, ali su tu tri veštačka. Grliško jezero nastalo je za potrebe snabdevanja grada pijaćom vodom, da bi tek kasnije postalo i popularno izletište. Rgotsko jezero, pak, stvorile su podzemne vode i kišnica koja se skupljala u iskopinama kvarnog peska kod sela Rgotine, 11 km od Zaječara.

Boljevac je opština u zanimljivom predelu doline Crnog Timoka, između Kučajskih planina, Rtnja, Tumbe, Slemena i Tupižnice.

Za prave ljubitelje netaknute prirode planina Rtanj predstavlja pravu oazu zdravlja, koja lako pridobija svoje obožavaoce. Ovde dolaze planinari, penjači (friklajmberi), avanturisti, lovci, ribolovci, ali i travari.

Sa Rtnja se vide Jastrebac, Malinik, Kučajske planine, Boljevački kraj… Naročitu vrednost ovog mesta predstavlja endemska rtanjska ljubičica od koje se pravi čuveni rtanjski čaj. Uspeva samo u središnjem pojasu planine Rtanj, a bere se u avgustu, kada se ovde okupe skupljači bilja iz cele Evrope.

Na obronku Rtnja nalazi se crkva Lozica, iz sredine 14. veka. Značajno je pomenuti i manastir Lapušnju (1501), kao i crkvu Svetog Ilije u samoj varošici.

NE TREBA PROPUSTITI:

– posetu Narodnom muzeju u Zaječaru

– fotografisanje u Romulijani

– branje bilja i šetnju po Rtnju

GAMZIGRAD

Nedaleko od Zaječara, u mestu Gamzigrad, nalaze se ostaci kasnoantičke utvrđene palate Felix Romuliana. Palatu je po svojoj majci nazvao rimski imperator Gai Valerie Maximilian, poznat kao Galerije, što u prevodu znači govedar. Njegova palata Romuliana ubraja se u grandiozna ostvarenja rimske arhitekture. Nedaleko od palate, na jednom uzvišenju, nalazi se tumul, gde je, kako se pretpostavlja, obredno kremiran sam car Galerije.