VINSKA ISTORIJA

Prema nekim istorijskim izvorima, vinogradarstvo u vršačkom kraju datira još iz vremena Dačana i rimske vladavine, a prvi pisani podatak o tome potiče iz 15. veka kada je vršačko vino 1494. prodato dvoru kralja Vladislava Drugog.

Iz zapisa turskog putopisca Evlije Čelebije saznajemo da su padine vršačkog brega zasađene vinovom lozom koja daje slatko i ukusno grožđe.U Banatu vino napreduje za vreme velike kolonizacije pod vladavinom Marije Terezije (1740-1780).

Na početku puta za manastir Mesić nalazi se veliki vinski podrum “Helvetia“ koji je 1880. sagradio i opremio švajcarski trgovac vinom Bernhard Štaub. Koliko je vinogradarstvo značajno za ovaj grad, svedoče i činjenice da je vinova loza u grbu grada od 1804. godine, a niz detalja na fasadama starih kuća ima motiv grožđa.

Krajem 19. veka u Vršcu je bilo više od 10.000 ha vinograda. To je bilo najveće vinogorje u Ugarskoj, po tvrdnjama nekih statističara i u Evropi u kojoj je filoksera ostavila pravu pustoš.

Proterivanjem Turaka i doseljavanjem Nemaca iz Rajnske oblasti, vinogradarstvo postaje glavna privredna grana u Gudurici, obližnjem selu. Posle Drugog svetskog rata umesto proteranih Nemaca u selo se naseljavaju Slovenci, Makedonci, pa kolonisti iz Bosne , Like, Banije, Korduna.

U Gudurici danas živi 1500 stanovnika koje čine 22 nacionalnosti, među njima i jedna Francuskinja. Od 425 domaćinstava 80 njih neguje oko 100 ha vinograda, što sa plantažama Vršačkih vinograda od oko 1000 ha čini ovo selo najvinogradarskijim u čitavoj Srbiji.

VINOGRADARSTVO I VINARSTVO DANAS

Vršačko vinogorje se prostire na brdovitim terenima oko Vršca, na krajnjim obroncima Karpata. čine ga “Vršački vinogradi” koji raspolažu plantažama sa preko 1700 ha vinograda, dok u celom regionu ima oko 2100 ha. Zemljišta su tipa smonica, gajnjača, deluvijalna zemljišta sa živim peskom. Klima ovog područja je tipično kontinentalna.

Od autohtonih i starih sorti ovde se još gaje župljanka, smederevka, šasla bela, rkaciteli, kreaca, Kreaca je stara bela sorta vinove loze, autohtona vršačka. Gajila se svuda po Banatu. U vršačkom vinogorju dominiraju bele vinske sorte, crnih gotovo i da nema.

Vršački breg, Gudurica, Veliko Središte dobrog poznavaoca odmah podsete na kraj u kome se gaji najkvalitetnije grožđe i proizvodi dobro vino. Povoljni geografski i klimatski uslovi za gajenje vinove loze opredelili su sve one koji su naseljavali ove prostore da se ozbiljno posvete proizvodnji grožđa i vina.

Danas se ceo taj kraj, gde se dodiruju Vršačke planine i blaga banatska ravnica, nalazi pod vinogradima i predstavlja jedan od najznačajnijih vinogradarskih rejona u Srbiji.

Među mnogim vrhunskim i kvalitetnim vinima ovog vinskog regiona ističu se muskat otonel, šardone, pino bjanko, rajnski i italijanski rizling, a veoma je popularno stono vino banatski rizling od sorti italijanski rizling, smederevka, župljanka i kreaca.

PUT VINA

Posete podrumima je potrebno prethodno najaviti.

Podrum “Vršačkih vinograda” je bio i ostao građevinsko-arhitektonska atrakcija. U njega može da se smesti 3400 vagona vina. Podrum je građen od 1964 do 1967. “Vršački vinogradi” su jedan od najvećih simbola prethodne Jugoslavije. Podrum je u obliku slova ipsilon (početnog slova oznake za Jugoslaviju). Jedan je od tri najveća vinska podruma pod jednim krovom u Evropi, druga dva su u Listelu u Francuskoj i Logranji u Španiji. Podrum ima pet galerija, jedna je pod zemljom a četiri iznad, i u njih je smešteno 580 vinskih sudova od betona, obloženih staklenim pločama.

U Vršcu deluje i vinski viteški red “Sveti Teodor“, koji je ime dobio po zaštitniku grada Vršca. Vitezove vina možete upoznati na vinskom putu, jer su vinari koje preporučujemo za posetu članovi ovog vinskog reda.

ŠTA JESTI

Osim lokalnih vina tu se probaju i lokalni vršački i vojvođanski specijaliteti: divljač, roštilj, šunka, švargla, kiflice sa sirom, štrudla s makom. Uz meso divljači dobro ide lokalno vino frankovka, a uz šunku kreacer i italijanski rizling.

ŠTA VIDETI

Poseta “Vršačkim vinogradima” i podrumu kapaciteta 3400 vagona, obilazak plantažnih vinograda, kroz koje vožnja automobilom traje dva sata, odlazak u čuveni stari vinski podrum u selu Gudurica nadomak Vršca uz degustaciju vina, zadovoljiće vašu vinsku radoznalost.

KAKO STIĆI

Do Vršca se od Beograda može stići autobusom koji saobraća na svakih 30 minuta. Vožnja traje oko dva sata. Do Vršca se automobilom od Beograda može doći magistralnim putem M 19, preko Pančeva.