Put kulture rimskih imperatora

Rimsko carstvo je daleko od Rima, na nepredvidljivom Dunavu, ustanovilo svoju istočnu granicu – limes. Niz vojnih utvrđenja postavljen je duž puta kojim su rimske legije marširale u pohode na varvarska plemena preko reke.

Za vojskom su pošli trgovci i zanatlije i uskoro su nikli gradovi duž svih važnih puteva. Gornja Mezija i Donja Panonija, što otprilike obuhvata današnju teritoriju Srbije, su počev od 3. veka, za skoro dve stotine godina, od marginalnih pograničnih provincija postale središta zbivanja Rimskog carstva.

Kasnija rimska provincija Ilirik iznedrila je 17 imperatora, koji će vladati Carstvom u vreme najdubljih kriza. Rođeni ili u bogatim gradovima na limesu ili u vrletima zaleđa, neki od njih će promeniti lice sveta kakav je do tada postojao.

Put kulture rimskih imperatora otkriva drevne rimske gradove, puteve, ruševine i artefakte, među kojima je i Gamzigrad koji je UNESCO stavio na Listu svetske kulturne baštine. To je put koji vodi kroz vreme kada je Dunav bio istočna granica Rimskog carstva.

Sirmium: Srce rimske Panonije

Podignut u 1. veku nove ere, u srcu Panonije, na obali reke Save, Sirmijum, današnja Sremska Mitrovica, svoj vrhunac doživeo je 294. kada je postao jedna od četiri prestonice Rimskog carstva. Sa svojim putevima, akvaduktima, teatrima i tvrđavama, bio je od neprocenjive vrednosti za tranzit i trgovinu. Deset rimskih careva rođeno je u njegovoj okolini. Krajem 4. veka carstvo je oslabilo, Sirmijum su osvojili Goti, a kasnije su njime povremeno vladali Huni i Gepidi.

Opširnije…

Singidunum: Beograd davnih vremena

Pre dolaska Rimljana, u 1. veku pre nove ere, Beograd, današnja prestonica Srbije, bila je naseljena keltskim plemenima. Zbog svog strateškog položaja na ušću Save u Dunav, grad je postao jedno od glavnih naselja pokrajine Mezije. U njemu se rodio car Jovijan. Dolaskom Flavijeve IV legije, koja je podigla utvrđenje u Gornjem gradu današnje Beogradske tvrđave, Singidunum je 86. dostigao svoj vrhunac. Za rimsko doba na Beogradskoj tvrđavi najviše se vezuje Rimski bunar, mada je ovaj bunar najverovatnije nastao u srednjem veku, a da je obnovljen u vreme austrijske vladavine u prvoj polovini 18. veka.

Opširnije…

Viminacium: Metropola na Dunavu

Viminacijum, današnji Kostolac, blizu Požarevca, bio je veliki rimski grad i vojni logor između 4. i 1. veka pre nove ere. Za vreme vladavine Gordijana III (239. p.n.e.), dobio je status kolonije, najviši status koji je Carstvo dodeljivalo. To mu je omogućilo da kuje svoj novac i da svojim građanima daje rimsko državljanstvo. Poslednjih godina u više od 14.000 grobnica otkrivene su impresivne freske i neizmerno bogatstvo građana Viminacijuma.

Opširnije…

Diana i Pontes, Trajanova tabla, Trajanov put: drevni život na Dunavu

Tokom 10 000 godina, na Dunavu su se smenjivale kulture i civilizacije. Za vreme Rimljana, na obalama Dunava, naročito u Đerdapskoj klisuri, građene su tvrđave koje su imale strateški značaj za odbranu od varvara. Najveće su bile Dijana i Pontes. Drevni put oko ovih mesta bio je možda i najbolji pokazatelj rimskog graditeljskog umeća u celoj regiji. Trajanova tabla označava deo puta duž Dunava prema Đerdapu. Veruje se da je ova poslednja, najsloženija etapa puta završena u 100. godini nove ere, i bila je važna u Trajanovim pripremama za rat protiv Dačana.

Opširnije: Diana, Pontes, Trajanova tabla

Felix Romuliana: Palata po carskoj meri

Feliks Romulijana, veličanstvena palata rimskog cara Galerija Valerija Maksimilijana, nalazi se u Gamzigradu, na istoku Srbije, u blizini Zaječara. Imperator Galerije, u čast mesta svog rođenja, gradio je ovu palatu u 3. i 4. veku i nazvao je po svojoj majci Romuli. Sa svojim prelepim freskama i mozaicima, Feliks Romulijana je jedan od najbolje očuvanih primera rimske arhitekture i UNESCO je uvrstio u Listu svetske kulturne baštine.

Opširnije…

Naissus: Rodno mesto Konstantina Velikog

U Naisusu, današnjem Nišu, rodio se rimski car Konstantin Veliki, utemeljivač Hrišćanstva (Milanski edikt, 313. godine) i osnivač Konstantinopolja. Pošto je između 317. i 334. često boravio na Balkanu, Konstantin je podigao zadivljujuću palatu u Medijani, bogatom predgrađu drevnog Naisusa. Njegovo boravište imalo je toplo kupatilo, ambar (žitnicu) i vodovod. Bilo je bogato ukrašeno mermerom, freskama i dobro očuvanim mozaičkim podovima.

Opširnije…

Iustiniana Prima: Nova prestonica Ilirika

Današnji Caričin Grad, u blizini Leskovca, koji nosi ime po caru Justinijanu, nekada se zvao Justinijana Prima i bio je jedan od najvećih i najvažnijih vizantijskih gradova na Balkanu. Osnovan je 535. i postao prestonica pokrajine Ilirik. Ovaj grad najlepše prikazuje elemente klasičnog i hrišćanskog prostornog planiranja i arhitekture: ulice sa kolonadama, bazilike, zaštitne zidove i akvadukt.

Opširnije…