Jedan od najvećih srpskih srednjovekovnih gradova, a po broju stanovnika i jedno od najvećih naselja u unutrašnjosti Balkana, Novo Brdo, nalazi se na vrhu Male planine, 40 km istočno od Prištine.

Grad je osnovan početkom 14. veka da bi se zaštitilo već postojeće naselje rudara, trgovaca i zanatlija koje se razvilo zahvaljujući bogatim nalazištima, olova, gvožđa, a naročito srebra sa primesama zlata. Kao nepresušan izvor prihoda, novobrdski rudnici omogućili su srpskim vladarima da podižu utvrđenja, manastire i crkve, kao i dugotrajnu odbranu od Turaka.

Najveći procvat grad je imao za vreme despota Stefana Lazarevića, kada je dobio statut, odnosno poseban zakon. U vreme cara Stefana Dušana radila je kovnica novca, a od 1349. kovali su se groševi sa nazivom grada. Među mnogobrojnim zanatima naročito razvijena bila je umetnička obrada metala. U njemu, pored Srba, živeli su Dubrovčani, Sasi, Grci, Kotorani i Albanci. Grad je održavao intenzivne trgovačke veze sa primorskim gradovima. Turci su grad zauzeli 1455. i od tada on propada, da bi početkom 17. veka bio definitivno napušten.

Tvrđavu čine dva dela. Gornji grad na vrhu planine je poligonalnog oblika. Utvrđen je snažnim zidom sa šest pravougaonih kula. Drugu celinu predstavlja veći, Donji grad, postavljen zapadno od Gornjeg grada. Opasan je obimnim zidom sa dve kule i dubokim zaštitnim rovom. To je bio središnji deo urbanizovanog naselja, sa četvrtima i ulicama.

U Novom Brdu je bilo sedam srpskih i dve katoličke crkve. Najznačajnija je crkva Sv. Nikole, koja je bila saborna gradska crkva. Sagrađena je sredinom 14. veka, duga je 30 m i ima neobičnu osnovu: proširen prostor naosa, zasveden poluobličastim svodom, na istoku se završava sa dve nejednake polukružne apside, a asimetrična priprata je imala kupolu i tri reda stubova. U crkvi i porti otkriveno je 900 grobova zidanih ili usečenih u stenu. 1466. godine je pretvorena u džamiju. Južno od grada otkriveni su ostaci „Saške crkve“, koju su podigli Dubrovčani, Sasi i drugi stanovnici katoličke veroispovesti.

Nalazi se na teritoriji AP Kosovo i Metohija, koja je trenutno pod upravom UNMIK-a.