Avala

Avala je najsevernija planina šumadijske grede, koja se proteže od Save i Dunava do planine Rudnik. Ova niska ostrvska planina, sa vrhom na svega 511 m nadmorske visine, nalazi se 17 km od centra Beograda, na putu za Kragujevac. Ime Avala potiče od arapske reči “havala” što znači “vidikovac”, kako su Turci i zvali Žrnov. Po Avali je nazvan i mineral avalit koji je na njoj iskopavan.

Prirodno dobro Avala stavljeno je pod zaštitu u cilju očuvanja i unapređenja primarnih predeonih vrednosti i pejzažnih obeležja, raznovrsnosti oblika i pojava geonasleđa, bogatstva životinjskog i biljnog sveta i staništa, kvaliteta voda, zemljišta i šuma, negovanja tradicionalnih i istorijskih vrednosti, kao i stvaranja uslova za održivi razvoj rekreativnih i turističkih sadržaja i kontrolisane poljoprivrede, odnosno plansko uređenje i korišćenje prostora.

Predeli Avale sastoje se od livadskih i šumskih zajednica, na kojima živi 597 biljnih vrsta, 21 vrsta lišajeva, 8 vrsta herpetofaune, 67 vrsta ornitofaune i 16 vrsta sisara. Vegetaciju Avale čine najvećim delom šume hrasta cera i znatno manje šume bukve. Zastupljene su i šumske kulture crnog i belog bora, bagrema, sladuna, medunca, srebrne lipe, crnog jasena, bresta, kitnjaka, graba. Livadska vegetacija uglavnom zauzima južne padine u zoni hrastovih šuma.

Faunu Avale karakterišu vrste submediteransko-balkanskih listopadnih šuma. Registrovano je 67 vrsta ptica, od kojih se 21 vrsta ubrajaju u prirodnu retkost Srbije. Najznačajniji predstavnici su jastreb, kobac, golub dupljaš, kukavica, zlatovrana, ćuk, vuga. Karakteristični sisari na Avali su divlja svinja, riđa voluharica, jazavac, krtica, puh lešnikar, veverica i lisica.

Avala je oduvek bila atraktivna za formiranje naselja. Smatra se da je još u rimsko doba na vrhu planine postojalo vojničko utvrđenje, a u Šupljoj steni se nalaze ostaci antičkog rudnika žive i srebra. U srednjem veku se ovde nalazio srpski grad Žrnov, koji je kontrolisao prilaz Beogradu i čije su ruševine uklonjene 1934. Na njegovom mestu je 1938. godine podignut mauzolej, Spomenik Neznanom junaku, delo poznatog vajara Ivana Meštrovića. Vasi Čarapiću, srpskom ustaniku iz Belog Potoka, podignut je spomenik na severoistočnim padinama Avale. I prvi planinarski dom u Srbiji, Mitrovićev dom, koji je i spomenik kulture, podignut je na Avali, a iz istog perioda potiče i hotel “Avala”, takođe spomenik kulture.

Avala se, zbog svoje blizine glavnom gradu i prirodnih lepota, smatra jednim od najpopularnijih izletišta ne samo Beograđana, već i mnogobrojnih turista. Avalom je dominirao TV toranj sa vidikovcem, visok 195 metara, podignut 1965. a porušen 1999. tokom NATO bombardovanja. Ponovo je sagrađen i pušten u rad 2010. godine, sada visok 205 metara, sa restoranom na visini od 120 metara.

INFO

JP “Srbijašume”
Šumsko gazdinstvo “Beograd”
Šumska uprava “Avala”
Avalska 79, 11223 Beli Potok
tel. ++381 (0)11 3906-626
www.srbijasume.rs